پس هر آنكس كه بر حقيقت اين واقف نمىبود ، انكار اين رسم مىكرد ، و مستعظم ميداشت ، تا غايت در بعضى از اوقات سبب و بال « 1 » بريشان مىشد . چنين كويند كه : جون علىّ بن هاشم « 2 » بقم آمد ، و پس ازو مفلح تركى « 3 » ، و پس از او مادرانى « 4 » ، ازين كفلآىء ده كانه بجملهء مال خراج مطالبت نمودند ، و هلاك ايشان درين سبب واقع كشت . و همچنين : از برآىء اين رسم ، أبو القسم بن صديم « 5 » را بعراق بردند ، در خلافت

--> ( 1 ) . زحمت و سختى . ( 2 ) . على بن هاشم فرماندهء لشكرى است كه مأمون عباسى در سال 210 هجرى براى سركوب مردم قم ، كه به مخالفت با حاكم و مأمورين ديوان خراج برخاسته بودند فرستاد ، به نوشته تاريخ قم نخستين اقدام على بن هاشم ويران‌كردن باروى قم بود ، تا بدين وسيله مقاومت مردم قم را درهم شكند . ( 3 ) . مفلح تركى از سرهنگان لشكر موسى بن بغا بود ، كه در سال 254 هجرى فرماندهى پيشقراولان لشكرى را به عهده داشت كه بر در دروازه قم فرود آمدند ، تا زمينه آمدن لشكرى را فراهم كند كه به فرماندهى موسى بن بغا عازم قم بود ، تا به سركوب مخالفت مردم قم با حاكم و مأمورين ديوان خراج بپردازد . به نوشته تاريخ قم مفلح تركى نخست باروى قم را ويران نمود . ( 4 ) . ابو الحسن بن احمد بن الحسن المادرانى ( يا الماذرائى ) ، كاتب اذكوتكين بن ساتكين تركى ، فرماندهء ترك عباسى ( در دوره‌اى كه سربازان ترك بر دار الخلافة و خليفه نفوذ داشتند ) ، كه بهمراه لشكرى گران در سال 291 هجرى در دوره خلافت المعتز باللّه عباسى براى سركوب شورش مردم قم ، كه به مخالفت با مأمورين دولتى پرداخته ، و از پرداخت خراج ساليانه سرباز مىزدند ، بر در دروازه قم فرود آمد ، و نخستين كار او ويران‌كردن برج و باروى شهر بود ، نسبت او يا به ( ماذران ) است كه نام قلعه‌اى بوده است در مغرب همدان در راه صحنه ، و يا به ( ماذريا ) كه روستائى بوده است در شمال شهر واسط عراق . احمد بن على مادرانى از كاتبان ديوانى قرن سوم هجرى بشمار مىرود ، و أبو بكر صولى در ( كتاب الاوراق ) : ص 210 مىگويد او را در سال 277 هجرى در بصره ديده است . ( 5 ) . مصنّف تاريخ قم در دو جاى ديگر از كتاب خود اين نام را با ضبط « أبو القاسم بن أبى